De agro/food sector is een van de pijlers van de Nederlandse economie. Denk aan palmolie uit Zuidoost-Azië, raapzaadolie uit Europa, zonnebloemolie uit Oekraïne en dierlijke vetten uit eigen land. Nederland verwerkt en verhandelt deze producten op grote schaal. De oliën & vetten-keten vertegenwoordigt alleen al een importwaarde van 18,3 miljard euro per jaar. Maar de logistiek staat onder druk. Wegen raken vol, chauffeurs zijn schaars en transportkosten stijgen. Hoe houd je dit betaalbaar en betrouwbaar? Topsector Logistiek liet daar onderzoek naar doen, uitgevoerd door Wageningen Food & Biobased Research. De centrale vraag: welke agro/food-stromen groeien in de toekomst, en wat betekent dat voor multimodaal transport: het slim combineren van vrachtwagen, binnenvaart én trein?
Hoe is het onderzoek gedaan?
Onderzoekers analyseerden import-, export- en productiedata over de periode 2014–2023. Via een multi-criteria analyse — aangevuld met een expertsessie met het Ministerie van I&W, Topsector Logistiek en Wageningen University — werd de meest kansrijke productgroep gekozen: oliën & vetten.
Waarom juist deze sector? Groot volume, wisselende aanvoerroutes, producten in zowel vaste als vloeibare vorm én al meerdere vervoersmodaliteiten in gebruik. Precies de omstandigheden waarin multimodaal transport het verschil kan maken. Via interviews met experts uit de binnenvaart, MVO (de ketenorganisatie voor oliën & vetten) en Wageningen University zijn vervolgens de uitdagingen én kansen in kaart gebracht.
Een aantal belangrijke bevindingen uit het onderzoek
Transport is al geoptimaliseerd — maar er liggen nog kansen
Voor grote stromen wordt al gebruik gemaakt van binnenvaart en zeeschepen. De sector is dus niet nieuw met multimodaal denken. Maar er zijn nog duidelijke stappen te zetten, zeker voor kleinere stromen en nieuwe bestemmingen.
De trein als serieuze optie
Een opvallende conclusie uit het onderzoek: vervoer per trein vanuit Europese landen naar Nederland is mogelijk en kan verder worden ontwikkeld. Tijdens de afsluiting van de haven van Odessa (Oekraïne) werden oliehoudende zaden al per trein aangevoerd. Dat bewijst dat het kan. Via de overstap van wagons zijn er bovendien mogelijkheden voor verbindingen tussen Oost- en West-Europa. Voor ondernemers die nu volledig afhankelijk zijn van de weg of de zee, is de trein een route die het overwegen waard is.
Binnenvaart groeit richting het achterland
Vervoer per binnenschip naar Duitsland neemt al toe. Grotere, nieuwe binnenvaartschepen van 2.000 ton maken dit efficiënter dan ooit: ze laden beter, verbruiken minder brandstof en stoten minder uit per kilometer. Ook richting Frankrijk liggen er kansen, al zijn die nog niet op korte termijn.
Diervoeding rijdt bijna volledig over water
Bedrijven in de diervoedingssector liggen vrijwel allemaal aan het water. Binnenvaart is daar al de norm. Voor andere bestemmingen — zoals de biobrandstoffensector of technische toepassingen — ontbreekt de wateraansluiting nog vaak. Daar is nog een stap te zetten.
UCO’s: van kleine verpakking naar bulktransport
Nederland is goed in het inzamelen van Used Cooking Oils (UCO’s), ofwel gebruikt frituurvet. Nu worden deze nog vervoerd in kleine verpakkingen zoals flexibags en IBC-containers. Door UCO’s te bundelen in de haven, kan transport per binnenvaarttanker een stuk efficiënter. Dat vraagt om samenwerking in de keten — maar de potentie is er.
Knelpunten om rekening mee te houden
Het onderzoek benoemt ook een aantal uitdagingen. Het vinden van schippers kan lastig zijn. Daarnaast is het vervoeren van kleine partijen vaak nog goedkoper via wegvervoer. En niet elke bestemming ligt aan het water of het spoor, waardoor de vrachtwagen voor veel bedrijven nog altijd onmisbaar blijft voor het eerste of laatste deel van het traject.
Wilt u de volledige analyse lezen, inclusief alle kansen, knelpunten en aanbevelingen? Lees het volledige rapport op de website van Topsector Logistiek.
